Założenia teoretyczne w intuicjach problemu świadomości
Roczniki Filozoficzne June 29, 2026 DOI: 10.18290/rf26742.6 via OpenAlex
Summary
AI-generated from the abstractThe paper questions whether non-inferential intuitions about the problem of consciousness—those that supposedly arise before philosophical argument—actually exist. The author argues that judgments problematizing consciousness are heavily entangled with theoretical concepts and plagued by polysemy (ambiguity of words). Through analysis of terms like phenomenal consciousness, impossibility, and physicality, the paper shows a significant theoretical gap between everyday and philosophical concepts. Some everyday concepts have low semantic isolation, making them vulnerable to polysemy and misunderstanding by laypeople. Consequently, for a layperson to correctly understand and apply problem intuitions, they must be introduced to an appropriate theoretical context, which violates the condition of non-inferentiality.
Study at a glance
| Characteristics | Theoretical or philosophical paper Peer reviewed |
|---|---|
| Keywords | Context archaeology Applied philosophy Panca Theology |
| Key finding | Non-inferential intuitions about the problem of consciousness are doubtful because judgments problematizing consciousness are strongly entangled with theoretical concepts and polysemy, meaning they are either inferential or not intuitions of the problem per se. |
Abstract
W jaki sposób powstają intuicje orzekające o istnieniu problemu ze świadomością i próbami jej fizycznego wyjaśnienia? W literaturze przedmiotu intuicje tego rodzaju dzielą się na inferencyjne, czyli wynikające z filozoficznych argumentów oraz nieinferencyjne, czyli poprzedzające filozoficzne argumenty. Ważne są intuicje nieinferencyjne, ponieważ poprzez swoją generyczność mają być w związku przyczynowym z jakimś uniwersalnym mechanizmem poznawczym. Wyjaśnienie procesu ich generowania mogłoby rzucić światło na rolę przyczynową świadomości i samą naturę świadomości. Moja główna teza jest taka, że samo istnienie nieinferencyjnych intuicji jest wątpliwe. Uważam, że sądy problematyzujące świadomość (zwane intuicjami problemu) są silnie uwikłane w teoretyczne koncepcje oraz obarczone są polisemicznością (wieloznacznością) słów, przez co albo są intuicjami inferencyjnymi, albo nie są intuicjami problemu per se. Powyższe twierdzenia uzasadniam poprzez analizę takich pojęć, jak świadomość fenomenalna, niemożliwość i fizykalność. Wykazuję, że istnieje znaczny dystans teoretyczny między pojęciami potocznymi a filozoficznymi oraz że niektóre potoczne pojęcia cechują się niskim stopniem semantycznej izolacji, tj. nie są izolowane od nieistotnych filozoficznie znaczeń. Oznacza to, że są podatne na polisemiczność i niewłaściwe zrozumienie przez laika przedmiotu odniesienia intuicji. Dlatego, aby laik rozumiał i poprawnie odnosił intuicje problemu, musi zostać wprowadzony w odpowiedni kontekst teoretyczny, co łamie warunek nieinferencyjności.